• 9 sep 2026, 16:08:00

Monarch bewaakt erfgoed van Breda. Monumenten, verhalen en toekomstplannen.

Werkgroep Monumenten en Architectuur Breda blijft zich inzetten voor behoud en zichtbaarheid van erfgoed

De Werkgroep Monumenten en Architectuur Breda houdt zich voortdurend bezig met de staat, bescherming en beleefbaarheid van het Bredase erfgoed. Tijdens het laatste overleg kwamen uiteenlopende onderwerpen aan de orde: van de onderhoudstoestand van historische panden tot monumenteninformatie, beschermde stadsgezichten en de mogelijke komst van nieuwe gedenktekens.

Schouw van monumenten

Samen met de afdeling Erfgoed wordt opnieuw aandacht besteed aan de staat van verschillende monumenten in Breda. Daarbij is onder meer vastgesteld dat de entree van Huis Wijngaard dringend aandacht behoeft. Ook zijn scheuren geconstateerd in de rechtermuur van Huis Ocrum.

Een gezamenlijke schouw van monumenten staat inmiddels gepland voor 25 september. Daarbij wordt gekeken naar de actuele staat van verschillende monumentale gebouwen en naar mogelijke aandachtspunten voor onderhoud en instandhouding.

Gemeentelijke monumentenlijst blijft aandachtspunt

Ook de gemeentelijke monumentenlijst en het Erfgoedregister blijven onderwerp van aandacht. De zogenoemde redengevende omschrijvingen – de beschrijvingen die aangeven waarom een pand of object monumentale waarde heeft – zijn op sommige punten verbeterd. Toch blijken er nog steeds omschrijvingen onvolledig te zijn. In enkele gevallen ontbreken delen van teksten of is de tekst zelfs geheel afwezig.

Vooralsnog wordt dit onderwerp gevolgd.

Historische straatnaambordjes

De werkgroep blijft zich daarnaast inzetten voor betere historische informatie bij straatnamen. Binnen de verschillende wijken wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn en of hiervoor binnen de beschikbare budgetten ruimte bestaat.

De voortgang verloopt echter moeizaam. Ook wordt geprobeerd het onderwerp een plaats te geven in de nieuwe erfgoednota van de gemeente. De werkgroep blijft zoeken naar mogelijkheden om historische achtergrondinformatie bij straatnamen beter zichtbaar te maken voor inwoners en bezoekers van Breda.

Informatiebordjes bij monumenten

Een belangrijk aandachtspunt is het plaatsen van informatiebordjes bij monumenten. Via het ambtelijke traject is op dit moment helaas weinig voortgang te melden.

De werkgroep heeft daarom gesprekken gevoerd met verschillende Bredase erfgoedinstellingen en organisaties om draagvlak voor het initiatief te vergroten. Ook met andere partijen staan nog gesprekken gepland.

Uit deze contacten komt steeds duidelijker naar voren dat een nieuwe aanpak nodig is. Daarom wordt onderzocht hoe het initiatief onder de aandacht kan worden gebracht van de gemeenteraad en de verschillende politieke partijen. Ook wordt gewerkt aan een presentatie waarin het plan nader wordt toegelicht.

Tegelijkertijd wordt onderzocht welke financiële middelen nodig zijn om het project daadwerkelijk te kunnen uitvoeren.

De werkgroep heeft bovendien eerder input aangeleverd voor het nieuwe gemeentelijke erfgoedbeleid. Op deze brief is tot op heden geen inhoudelijke reactie ontvangen.

Spinolaroute en Callotpaden beëindigd

Voor de plannen rond de Spinolaroute en de Callotpaden is geconcludeerd dat het oorspronkelijke momentum inmiddels is verdwenen. Het project wordt daarom niet verder voortgezet en is afgesloten.

Begijnhof en UNESCO

Rond het Begijnhof is de situatie positief. Zowel vanuit Den Haag als vanuit Brussel zijn de eerste reacties op de kandidatuur voor de UNESCO-erfgoedlijst positief.

De werkgroep ziet daarom op dit moment geen aanleiding voor verdere actie, maar blijft de ontwikkelingen uiteraard volgen.

Standbeeld bij Ingenhousz

Ook de plannen rond de mogelijke plaatsing van een standbeeld bij Ingenhousz worden gevolgd. Op dit moment is hierover geen actueel nieuws te melden. De ontwikkelingen binnen de daarvoor bestaande werkgroep worden afgewacht.

Gedenkbord bij de muur van het Stadserf

De gemeente heeft inmiddels aangegeven het project rond een gedenkbord bij de muur van het Stadserf niet verder voort te zetten.

De werkgroep wil het onderwerp echter niet zonder meer laten verdwijnen. Er wordt gewerkt aan een nieuw historisch artikel voor het Oranjeboom Jaarboek. Na publicatie daarvan wordt bekeken of het onderwerp opnieuw onder de aandacht kan worden gebracht, onder meer via de pers.

Beschermde stadsgezichten na 1945

De bescherming van waardevolle stadsdelen en architectuur uit de periode na 1945 blijft eveneens op de agenda staan. De werkgroep blijft de ontwikkelingen op dit gebied volgen.

Juist voor de naoorlogse architectuur is aandacht belangrijk, omdat gebouwen en stadsstructuren uit deze periode steeds meer als onderdeel van het moderne erfgoed worden gezien.

Herbestemming voormalige rechtbank

Een ander actueel onderwerp betreft de voormalige rechtbank aan de Sluissingel 20. Dit gebouw is eigendom van de gemeente en staat eveneens vermeld op de monumentenlijst van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Voor het gebouw wordt gewerkt aan een tender voor herbestemming. De werkgroep volgt de ontwikkelingen nauwlettend, waarbij vooral de toekomstige bestemming en de omgang met de cultuurhistorische waarden van het gebouw van belang zijn.

Monument voor stadhouder-koning Willem III

Ook de mogelijkheid van een monument voor stadhouder-koning Willem III blijft in beeld. Er blijkt inmiddels een bredere werkgroep actief te zijn die zich met dit onderwerp bezighoudt.

Voor het Kasteelplein is bovendien een nieuw ontwerp gemaakt voor een mogelijke andere locatie. De komende tijd wordt hierover contact gezocht en wordt bekeken welke mogelijkheden er zijn om het plan verder te brengen.

Ook Hendrik III verdient een plek in Breda?

Een opvallend nieuw onderwerp is de vraag of ook Hendrik III van Nassau een standbeeld in Breda verdient.

Het Stadsarchief Breda heeft inmiddels het tweedelige werk Nassau’s in Breda gepubliceerd. Daarmee is opnieuw veel historische informatie beschikbaar gekomen over de betekenis van de Nassaus voor Breda.

Van Hendrik III zijn onder meer afbeeldingen bekend waarop hij samen met belangrijke historische figuren voorkomt, waaronder de paus en keizer Karel V. Ook is hij verbonden met een belangrijk wandtapijt.

In 2033 is het 550 jaar geleden dat Hendrik III werd geboren. Dat historische moment biedt volgens de werkgroep een interessante aanleiding om nu al na te denken over de manier waarop zijn betekenis voor Breda zichtbaar kan worden gemaakt.

Daarbij wordt onder meer gekeken naar de mogelijkheden om het onderwerp tijdig onder de aandacht te brengen van de politiek en het brede publiek.

Erfgoed vraagt om blijvende aandacht

De onderwerpen op de agenda van de Werkgroep Monumenten en Architectuur laten zien hoe breed het Bredase erfgoedveld is. Het gaat niet alleen om de bescherming en het onderhoud van historische gebouwen, maar ook om de vraag hoe de geschiedenis van Breda zichtbaar en toegankelijk kan worden gemaakt.

Soms leidt dat tot concrete vervolgstappen, zoals de geplande monumentenschouw op 25 september. In andere gevallen verloopt de voortgang moeizaam of worden projecten beëindigd. Tegelijkertijd dienen zich voortdurend nieuwe onderwerpen aan.

De werkgroep blijft daarom de ontwikkelingen rond monumenten, architectuur, historische locaties en erfgoedbeleid in Breda kritisch volgen en waar mogelijk initiatieven ondersteunen om het Bredase verleden ook voor toekomstige generaties zichtbaar te houden.

Afgeronde projecten

Naast de Spinolaroute en de Callotpaden is ook het dossier BB-kelder en Koude Oorlog inmiddels afgesloten.