• 4 jul 2026, 10:31:00

UPDATE: stand van zaken UNESCO-ambitie Begijnhof Breda

Werkgroep MONARCH (Monumenten en Architectuur) – Breda en Ommeland

9 maart 2026
Martin Rasenberg, beheerder van het Begijnhof Breda, brengt tijdens een bijeenkomst van de Werkgroep MONARCH verslag uit van de UNESCO-ambitie van het Begijnhof. Deze ambitie was opgenomen in het bestuursakkoord 2022–2026 van de gemeente Breda. Het college van burgemeester en wethouders bereidt een verzoek voor aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om het Begijnhof Breda op te nemen op de Nederlandse Voorlopige Lijst van Werelderfgoederen.

27 juli 2026
Martin Rasenberg brengt opnieuw verslag uit van de voortgang van de UNESCO-ambitie.

Op 18 maart 2026 heeft het college van burgemeester en wethouders van Breda de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap verzocht het Begijnhof Breda op te nemen op de Nederlandse Voorlopige Lijst van Werelderfgoederen.

Op 22 mei 2026 heeft de beheerder van het Begijnhof Breda tijdens de UNESCO-Trefdag in Brussel een toelichting gegeven op de Bredase ambitie. Het Netwerk van Begijnhoven heeft bij die gelegenheid opnieuw zijn steun uitgesproken voor de verdere verkenning van een aansluiting van Breda bij het bestaande UNESCO-werelderfgoed van de Vlaamse begijnhoven.

In een brief aan de Tweede Kamer heeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap haar standpunt over het Bredase verzoek uiteengezet binnen de kaders van het geldende nominatiebeleid:

Nominatiebeleid Werelderfgoed
Na de inschrijving van het Eise Eisingaplanetarium te Franeker in 2023 kent Nederland een terughoudend nominatiebeleid voor Werelderfgoed. Het westerse deel van de wereld is momenteel oververtegenwoordigd op de lijst; daarom kiest Nederland ervoor om in te zetten op potentiële sites in het Caribisch deel van het koninkrijk. Het natuurlijk en cultureel erfgoed in deze regio is nu nog ondervertegenwoordigd op de Werelderfgoedlijst; vooralsnog staan het Plantagesysteem van West-Curaçao en Bonaire National Marine Park op de Voorlopige Lijst.

Ondanks het voor Europees Nederland terughoudende nominatiebeleid, wil ik voor Nederlandse sites de ruimte bieden om aan te sluiten bij bestaande seriële inschrijvingen van andere lidstaten. Dit naar aanleiding van een recent verzoek van de gemeente Breda om aan te sluiten bij de Vlaamse inschrijving van Begijnhoven. Aangezien een voordracht of definitieve aanwijzing verantwoordelijkheden met zich meebrengt, is bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak daarbij onontbeerlijk.

De volledige brief is te raadplegen via:
https://ikregeer.nl/tweede-kamer/document/2026D26579

Op 25 juni 2026 publiceerde de beheerder van het Begijnhof het artikel De begijnen waren Europees, de begijnhoven zijn erfgoed van de Lage Landen. Waarom het Begijnhof Breda een ontbrekende schakel vormt in het internationale verhaal van de begijnenbeweging.

Prof. em. Arnoud-Jan Bijsterveld reageerde daarop desgevraagd op 24 juli 2026 met de volgende toelichting:

“Negentiende-eeuwse grenzen doorsnijden nu de voormalige territoria die in de middeleeuwen en daarna de bakermat en het thuisland vormden van de begijnhoven in de Nederlanden: het graafschap Vlaanderen, het hertogdom Brabant en het prinsbisdom Luik. In de steden in het noorden van de laatste twee – het huidige Noord-Brabant – lagen verschillende begijnhoven. De meeste zijn als gevolg van de Tachtigjarige Oorlog opgeheven, zoals in ’s-Hertogenbosch, Eindhoven en Grave. Dankzij de bescherming van de Nassaus als heren van de stad kon alleen het begijnhof van Breda blijven bestaan, als instelling en als hoedster van een uniek archief. Ook in Nassaustad Diest overleefde het begijnhof.

Vanwege zijn geschiedenis is het begijnhof van Breda zodoende een integraal onderdeel van de begijnhofcultuur in de Zuidelijke Nederlanden. Historisch gezien is het een anomalie dat het begijnhof van Breda niet is toegevoegd aan het UNESCO-werelderfgoed van de Vlaamse begijnhoven.”